prof. Tadeusz Baranowski, źródło um.wroc.pl

 

W poprzednim numerze Naszej Wielkiej Wyspy zamieściliśmy opowieść o początkach wrocławskiej nauki, prosząc jednocześnie o Państwa wspomnienia, dotyczące tworzenia się życia akademickiego w naszym mieście. 

Na nasz apel odpowiedzieli państwo Elżbieta i Marian Wolni, mieszkańcy Sępolna od 1954 roku. Historia ich karier naukowych splotła się z losami jednej z najwybitniejszych postaci przedwojennej nauki polskiej, z profesorem Tadeuszem Baranowskim, a historia życia ? z Sępolnem. 

Tu bowiem, krótko po wojnie, los rzucił młode małżeństwo łódzkich chemików. Państwo Wolni przyjechali do Wrocławia, wymieniając skromny pokój w Łodzi na duże, kilkupokojowe mieszkanie na wrocławskim Sępolnie, a wkrótce oboje podjęli pracę w Zakładzie Chemii Fizjologicznej Wydziału Lekarskiego ówczesnego Uniwersytetu. Placówkę stworzył i kierował nią Tadeusz Baranowski, przedwojenny, lwowski profesor, wybitny lekarz i chemik.

Profesor Tadeusz Baranowski (1910-1993) pochodził z Lwowa, gdzie się kształcił i pracował aż do 1939 r. Jedynie w latach 1935-37 przebywał w Wilnie na Uniwersytecie Stefana Batorego i tam uzyskał habilitację. We Lwowie prof. Baranowski wraz z prof. Jakubem Parnasem, naukowcem światowej sławy z dziedziny biochemii, prowadzili badania nad budową białek, które na stałe wprowadziły ich obu do annałów nauki światowej. 

Wojna przerwała obiecujące badania ? parę lat później wyniki, na trop których wpadli lwowscy uczeni przyniosły amerykańskim naukowcom Nagrodę Nobla. W naszej części świata jednak dzieło zostało przerwane przez wojenną zawieruchę. 

Zasłużony profesor Baranowski znalazł schronienie we Wrocławiu, do którego przybył już w maju 1945 r. razem z ekipą prof. Kulczyńskiego. Obok wielu innych obowiązków, Baranowski stał na czele Straży Akademickiej, chroniącej budynki nowo powstającego Uniwersytetu, ale jego największą zasługą pozostaje stworzenie Zakładu Chemii Fizjologicznej (obecnie Biochemii Lekarskiej), gdzie na nowo podjął przerwane wojną badania nad enzymami przemiany glukozy oraz zgromadził wokół siebie grono uczniów i kontynuatorów swoich badań. 

Jego największym sukcesem jest opisanie ehydrogenazy fosfoglicerynowej, która od imienia swego odkrywcy do dziś funkcjonuje w literaturze jako ?enzym Baranowskiego?. 

Jako lekarz profesor zawsze dbał, aby badania prowadzone w kierowanych przez niego jednostkach miały zastosowanie w medycynie praktycznej. Uruchomiona przez niego produkcja hormonów sterydowych zaspokajała potrzeby przemysłu farmaceutycznego. 

Państwo Wolni, którzy w zespole Baranowskiego rozpoczynali swoje kariery naukowe, wspominają go jako wymagającego przełożonego, zachowującego dystans, ale i zezwalającego na utworzenie na strychu Zakładu nieformalnego miejsca spotkań o wdzięcznej nazwie ?Toksyczna?, odbywały się tam spotkania i imprezy biochemików z Zakładu. 

Jego relacje z władzą ludową były ambiwalentne: w 1965 r. został powołany na stanowisko rektora Akademii Medycznej, lecz utracił je już dwa lata później, gdy w Marcu sprzeciwił się wydaleniu z uczelni studentów. Profesor Wolny wspomina również, że gdy pewnego razu w Zakładzie pojawił się uczony radziecki, Baranowski wymógł na nim wygłaszanie odczytu po angielsku, mimo że zdecydowana większość słuchaczy językiem tym posługiwała się słabo.

Profesor Baranowski jest twórcą wrocławskiej biochemii i kontynuatorem najlepszych tradycji lwowskiej nauki w stolicy Dolnego Śląska. Budował ją dosłownie ? angażując się w odbudowę i organizację placówek uniwersyteckich i naukowych oraz kształtując kierunki badań przybywających do Wrocławia młodych naukowców. Rada Miejska Wrocławia uczciła pamięć profesora, tworząc w zeszłym roku niedaleko szpitala na Borowskiej rondo jego imienia. 

My przypominamy tę wybitną postać, dzięki naszym sąsiadom z Sępolna ? państwu Wolnym, którzy mieli zaszczyt współpracować z profesorem Baranowskim niemal od początku istnienia powołanego przezeń Zakładu Chemii Fizjologicznej, z którego w kolejnym półwieczu wyłoniły się pracownie biochemiczne wszystkich uczelni Wrocławia.

 

Praca w NWW

Poznaj aktualne oferty pracy i wolontariatu.

Licznik odwiedzin

Odsłon artykułów:
164953