Józef Pankiewicz, Autoportret

 

Między innymi ważnymi wydarzeniami, które polska kultura będzie świętować w roku 2016, nie powinno zabraknąć wspomnienia 150 rocznicy urodzin jednego z ciekawszych polskich malarzy, który patronuje jednej ze spokojnych uliczek naszego osiedla, biegnących w stronę Parku Biskupińskiego ? Józefa Pankiewicza.

 

Artysta ten nie tylko wpisał się trwale w dzieje kultury polskiej jako twórca, ale i wywarł wpływ na kolejne pokolenia adeptów sztuk pięknych. Urodzony w roku 1866 w Lublinie kształcił się początkowo w Warszawie, pod kierunkiem Wojciecha Gersona. Następnie przebywał w Petersburgu i w końcu ? w Paryżu, gdzie pracę młodego artysty pt. ?Targ na jarzyny na placu za Żelazną Bramą" uhonorowano na Wystawie Powszechnej jedną z głównych nagród.

Wyjazd do Paryża pochodzący z ubogiej rodziny malarz, który swoją dotychczasową edukację zawdzięczał hojności arystokratów, mógł zrealizować dzięki osobliwemu zbiegowi okoliczności. Oto pewien zamożny miłośnik sztuki, obejrzawszy płótno, które miało przynieść młodemu Pankiewiczowi paryskie wyróżnienie, w ciemno zakupił niegotowy jeszcze obraz młodego malarza. Zaoferował zań kwotę, która umożliwiła Pankiewiczowi francuski wojaż.

Początki jego malarstwa były osadzone w nurcie realistycznym, aczkolwiek liczne podróże i kontakt ze sztuką francuską przełomu wieków popchnęły go do poszukiwań twórczych w obrębie modnego impresjonizmu i ekspresjonizmu. Był jednym z pierwszych polskich malarzy, którzy w ten sposób malowali. Zainspirowane tymi nurtami prace Pankiewicza i jego przyjaciela Władysława Podkowińskiego wzbudziły jednak żywy opór nad Wisłą. Po tej fascynacji zwrócił się artysta ku malarstwu symbolicznemu. Był wówczas już szanowanym twórcą i wykładowcą szkół artystycznych. Podczas podróży nawiązał znakomite znajomości, które otworzyły mu drogę na salony sztuki światowej, przyjaźnił się z francuskimi malarzami ? Pierrem Bonnardem i Robertem Delaunayem.

Niezwykle istotną rolę dla historii sztuki polskiej miała mieć międzywojenna działalność Pankiewicza. Otrzymał oficjalne zlecenie utworzenia w Paryżu pracowni, należącej do krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. On sam uważał Paryż za centrum artystyczne, w ktorym powinni się kształcić polscy malarze - ale także dlatego, żeby oderwać polską kulturę od wpływów rosyjskich i niemieckich. W stolicy Francji pod jego kuratelą młodzi artyści mieli uczyć się i poznawać życie kulturalne Paryża, zwiedzać wystawy i ekspozycje. Tak zawiązał się Komitet Paryski, którego członkowie, popularnie zwani kapistami, mieli stać się koryfeuszami polskiej sztuki powojennej.

Jan Cybis, Jerzy Jarema, Józef Czapski, Jacek Puget, Tadeusz Potworowski ? to tylko kilka nazwisk artystów, którzy czerpiąc z doświadczenia Józefa Pankiewicza zapisali się trwale w historii sztuki polskiej. Po wojnie Cybis został profesorem w Warszawie, Potworowski oprócz malarstwa projektował też scenografię i współpracował z Jerzym Grotowskim, Czapski ? był przyjacielem i współpracownikiem Jerzego Giedroycia, Jerzy Jarema natomiast stworzył już w latach trzydziestych teatr Cricot, do którego tradycji nawiązał po wojnie Tadeusz Kantor, tworząc swój unikalny projekt Cricot 2.

Podczas wizyty w Muzeum Narodowym we Wrocławiu warto poszukać na ekspozycji polskiej sztuki "Martwej natury z tacą", obrazu pędzla Pankiewicza z początku XX wieku. 

Józef Pankiewicz, Martwa natura z kawonami

 

Józef Pankiewicz, Targ kwiatowy przed kościołem ś?w. Magdaleny w Paryżu

Praca w NWW

Poznaj aktualne oferty pracy i wolontariatu.

Licznik odwiedzin

Odsłon artykułów:
221519