Tytułowym ?słowiańskim geniuszem? okrzyknięto Biegasa we Francji, gdzie wyemigrował jako dojrzały już, 24-letni artysta. Ale tylko przypadek zadecydował, że zamiast na paryskich salonach nie spędził żywota w nędznej wiejskiej chałupie pod Ciechanowem, przy kawałku ornej ziemi i pastwisku za miedzą, jako osierocony w wieku dziecięcym Bolesław Biegalski - bo tak brzmiało jego prawdziwe nazwisko. Biegasa wymyślił później Aleksander Świętochowski, zafascynowany jego twórczością publicysta, historyk i znany działacz społeczny przełomu XIX i XX w.

Przyszły rzeźbiarz urodził się 29 marca 1877 r. we wsi Koziczyn, na Mazowszu, rzut kamieniem od niewielkiego wówczas Ciechanowa. Był trzecim spośród czworga dzieci Bartłomieja Biegalskiego i Eleonory z domu Wichrowicz, którzy pochodzili co prawda ze szlachty, ale zubożałej, a wskutek polityki rosyjskiego zaborcy utracili swój status i jak wielu innych zostali zepchnięci w szeregi chłopstwa. Dzieciństwo spędził w swej mazowieckiej wsi, wcześnie osierocony przez ojca - jak zgodnie podają wszystkie źródła - pasąc bydło, pomagając w gospodarstwie, a w wolnych chwilach lepiąc figurki z gliny. Od dziecka znał smak ciężkiej pracy. Oprócz gospodarki, był też pomocnikiem stolarskim i uczył się snycerstwa u podrzędnego rzemieślnika w Warszawie. Gdyby ów wiedział, że przy sfatygowanych, nie pierwszej jakości meblach, metalowym dłutem dłubie, zresztą ponoć dość nieporadnie, przyszły geniusz rzeźby... Swoją edukację zaczął Biegalski dopiero w wieku 18 lat. 

Jego talent artystyczny został początkowo dostrzeżony przez miejscowego księdza Aleksandra Rzewnickiego, który przy finansowym wsparciu parafian, wysłał młodego Biegalskiego na nauki do warszawskiego rzeźbiarza Antoniego Panasiuka. Punktem zwrotnym w jego życiu był rok 1896, gdy jego rzeźbami w glinie zainteresował się lekarz Franciszek Rajkowski - ?ciechanowski doktor Judym?, zabierając Biegalskiego do siebie i ułatwiając dalszą pracę rzeźbiarską, jak również naukę czytania i pisania. Dzięki publicznej subskrypcji ogłoszonej przez Aleksandra Świętochowskiego, zebrano wystarczającą ilość funduszy, by dać szansę młodemu artyście na edukację w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych - gdzie rozpoczął studia pod kierunkiem Alfreda Dauna i Konstantego Laszczki. Pozostawał po opieką profesora Odona Budwija, który miał ogromny wpływ na rozwój intelektualny artysty. W 1901 roku został jednak usunięty z uczelni za wykonanie rzeźby ?Księgi życia? o syntetycznej i silnie zgeometryzowanej formie. Zagraniczna krytyka artystyczna była bardziej przychylna jego twórczości, na co wskazują znakomite recenzje zebrane podczas udziału w X Wystawie Wiedeńskiej Secesji (1901), w której brał udział również w następnych latach. Zaprezentował swoje rzeźby na warszawskim Salonie Krywulta (1900), jednej z najważniejszych ówczesnych galerii oraz w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Po otrzymaniu stypendium Towarzystwa wyjechał do Paryża, gdzie zdobył niezwykły rozgłos i powodzenie. Związał się ze środowiskiem polskim, przyjaźniąc się zwłaszcza ze znakomitą artystką Olgą Boznańską. Został członkiem Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego, któremu pod koniec życia zapisał cały majątek i dorobek artystyczny.

We Francji Bolesław Biegas dość szybko stał się sławny, okrzyknięto go nawet poetą rzeźby - przez 30 lat konkurował w sukcesach artystycznych z samym François-Augustem-René Rodinem (1840-1917), francuskim artystą uważanym za prekursora nowoczesnego rzeźbiarstwa. Inspirowany filozofią Stanisława Przybyszewskiego tworzył alegoryczno-symboliczne rzeźby poruszające problematykę ludzkiej egzystencji. Sławę przyniósł mu także cykl rzeźb poświęconych poetom i muzykom, między innymi Wagnerowi, Chopinowi, Słowackiemu i Mickiewiczowi. Tworzył też dzieła o walorach prekursorskich, odbiegających od modnego stylu secesyjnego. Uważa się, że np. ?Księga życia? wyprzedziła syntetyczne kompozycje Xawerego Dunikowskiego (którego zresztą Biegas, z wzajemnością, darzył przyjaźnią).

Po I wojnie światowej jego aktywność rzeźbiarska osłabła na rzecz malarstwa. Z twórczości z tego okresu uwagę zwraca cykl kilkudziesięciu obrazów p.t. ?Wampiry wojny?, wykonany w latach 1914-18 i będący potępieniem zbiorowego wojennego szaleństwa. Po II wojnie światowej artysta podjął się także stworzenia cyklu obrazów ?Narody oraz Politycy?. Próbował zaistnieć jako literat, bez większego sukcesu. Pomału popadał w zapomnienie, urwały się kontakty z rządzonym przez komunistów krajem. Żył raczej biednie niż skromnie.

Zmarł 30 września 1954 roku, o godzinie 1.45 w Szpitalu Neckera przy 149 rue de Sevres w Paryżu, w wieku 77 lat. Umierając bezpotomnie, całą swoja spuściznę artystyczną przekazał Polskiemu Towarzystwu Historyczno-Literackiemu w Paryżu. Do dziś właśnie nad Sekwaną jest najwięcej jego prac, istnieje nawet Muzeum Biegasa w Bibliotece Polskiej.

Bolesław Biegas cieszył się uznaniem ówczesnych autorytetów świata sztuki, jego twórczość podziwiali m.in. Guillaume Apollinaire, André Fontainas, Charles Morice, Marinetti, Emil Verhaeren. Dziś należy do cenionych artystów w Zachodniej Europie, natomiast w Polsce jego twórczość długo była mało znana. Dopiero niedawno nastąpił renesans zainteresowanie Biegasem, a jego malarstwo i rzeźba stały się poszukiwane przez kolekcjonerów, osiągając na aukcjach coraz wyższe ceny. We Wrocławiu postać wybitnego rzeźbiarza upamiętnia ulica na Dąbiu, tuż przy Odrze, łącząca się z ul. Antoniego Wiwulskiego ? innego sławnego rzeźbiarza, który zmarł broniąc Wilna przed bolszewikami w styczniu 1919 r.

Praca w NWW

Poznaj aktualne oferty pracy i wolontariatu.

Licznik odwiedzin

Odsłon artykułów:
221496